Vitamine B12 Tekort

Een algeheel tekort aan vitaminen of een bepaalde vitamine voelen we niet direct. Een vitaminetekort ontstaat langzaam en er kunnen soms jaren overheen gaan voordat we daadwerkelijk iets merken. Het grootste gevaar van een vitamine b12 tekort gaat schuil achter het feit dat de klachten ook andere oorzaken kunnen hebben. Vaak worden ze daardoor niet als zodanig herkent. Zo worden ouderdomsklachten door ons vaak vanwege de leeftijd geaccepteerd als iets wat er nou eenmaal bijhoort. Uit onderzoeken is echter gebleken dat een zeer grote groep ouderen, zo’n 10 tot 15% van de 60 plussers, onnodig lijdt aan de gevolgen van een te lage vitamine b12 waarde. Onder kinderen ligt het percentage met een 2 tot 5% beduidend lager.

Waar zit vitamine b12 in?

De zo broodnodige b12 vitamines treffen we aan in dierlijke producten zoals zuivel, eieren, vis en vlees. Mensen die een dieet volgen waarin weinig tot geen dierlijke producten in voorkomen, zoals veganisten, zijn genoodzaakt dit tekort aan te vullen met vitamine b12 tabletten, gistsuplementen of met b12 verrijkte voedingsmiddelen.

vitamine b12 voedingEen goed uitgebalanceerde vitamine b12 voeding bestaat uit een dieet waarin we voldoende kaas, vis en vlees nuttigen. Het is daarbij niet perse noodzakelijk dat er grote hoeveelheden vlees of vis genuttigd worden. Mits er voldoende zuivelproducten en eieren gegeten worden hoeft ook een vegetarisch dieet niet tot een tekort te leiden.

Symptomen

Bij veel meer aandoeningen dan we voor mogelijk houden kan een gebrek aan ‘cobalomine’, zoals deze vitamine ook wel genoemd wordt, de oorzaak zijn. Vaak beginnen de klachten met bloedarmoede en stoornissen aan het zenuwstelsel. Denk hierbij aan een trillend ooglid, tintelingen in de handen en voeten of onrustige benen. Kleine kwaaltjes die de huisarts in eerste instantie en ook wijzelf toeschrijven aan stress of de leeftijd.

Vaak worden moeheid, duizelingen en concentratieproblemen ook toegeschreven aan een verhoogde behoefte aan b12. Deze verschijnselen zijn echter eerder een gevolg van de bloedarmoede dan van het vitaminetekort zelf. Samenvattend kunnen we stellen dat een tekort aan vit b12 gevolgen heeft voor en kan leiden tot:

  • Hart- vaatproblemen
  • Neurologische symptomen
  • Psychische en/of psychiatrische problemen
  • Overige verschijnselen zoals verminderde weerstand en zogenaamde ‘kwaaltjes zonder vindbare oorzaak’

Oorzaken

Wanneer de oorzaak van een tekort vanuit het voedingspatroon uitgesloten kan worden wordt er op de mogelijkheid onderzocht of het vitamine b12 tekort erfelijk is of een andere reden kan hebben. Zo hebben bepaalde maagtabletten waaronder Protonpompremmers en het diabetes mellitus medicijn, Metformine bij langdurig gebruik een negatieve invloed op de vitamine b12 opname.

Een gezond lichaam maakt in de maagwand een eiwit aan, glycoproteïne of Intrinsic Factor genoemd. Dit eiwit zorgt ervoor dat de dunne darm de in het voedsel aanwezige b12 vitamine op kan nemen. Door bepaalde erfelijke factoren of auto-immuunziekten wordt dit eiwit in onvoldoende mate door de maagwand geproduceerd waardoor de dunne darm niet in staat is de vitamine b12 uit de voeding te halen.

Maagtumoren en -zweren of andere oorzaken die het maagslijmvlies aantasten, zoals overmatig alcoholgebruik, verhinderen eveneens de aanmaak van het eiwit en kunnen mede de oorzaak zijn voor een dalende b12 waarde.

Voor andere vitamine b12 tekorten kan de veroorzaker ook de dunne darm zijn. Wanneer de alvleesklier bijvoorbeeld te weinig spijsverteringsenzymen aanmaakt ontstaat er geen volledige samenwerking met de Intrinsic Factor in de dunne darm wat de opname van de b12 vitamines belet. Tot slot hebben ook patiënten met de ziekte van Crohn een vit b12 probleem doordat de dunne darm totaal niet meer werkt. Voor hun is de enige oplossing een aanvulling met een actieve vitamine b12 injectie.

GevolgenVitamine b12 tekort

Naast de eerder genoemde symptomen en mogelijke oorzaken eraan kunnen we de gevolgen van een b12 tekort in drie oplopende stadia samenvatten:

  1. Door het vitaminegebrek wordt de celdeling die nodig is voor de aanmaak van nieuw bloed gehinderd. Naast bloedarmoede ontstaan er problemen met het immuunsysteem wat zich kan uiten in chronische ontstekingen, haaruitval en een slecht werkende reukzin. Voor vrouwen kunnen we daar nog verstoring van de menstruatiecyclus aan toevoegen
  2. Stofwisselingsproblemen die aanleiding kunnen geven aan langdurige diarree met als gevolg een verstoorde vet- en eiwitstofwisseling. Dit uit zich in een verhoogde behoefte aan slaap, eetlust gebrek en algehele vermagering
  3. Geheugenzwakte, concentratieproblemen en psychische klachten als gevolg van het celafbraakproces in de hersenen en het zenuwstelsel. In enkele gevallen wordt ook, door aantasting van de oogzenuw, vermindering van het gezichtsvermogen gemeld

Behandeling

Zolang het b12 tekort geen ernstige vormen heeft aangenomen kunnen we veel zelf doen. Allereerst letten we daarbij op onze voeding. Met een evenwichtig voedingspatroon krijgen we over het algemeen genoeg b12 binnen. Vegetariërs dienen er wat extra op te letten door ervoor te zorgen dat zij net iets meer zuivel en eieren tot zich nemen dan de alleseter. Veganisten wordt daarentegen aangeraden elke dag hun b12 kunstmatig aan te vullen.

Indien een juist voedingspatroon geen bevredigende resultaten afwerpt maar de dunne darm verder wel goed functioneert kan het tekort aan b12 eveneens aangevuld worden met tabletten. Met name voor patiënten met een chronische maagslijmvliesontsteking, atrofische gastritis, zijn de tabletten een uitkomst.

Voor de gebruikers van medicijnen die negatieve invloed hebben op het b12 gehalte in het lichaam is het van belang dat er samen met de huisarts gekeken wordt naar een oplossing. Dat kan zijn met een eiwitrijker dieet, vitamine supplementen of aanpassing van de medicijnen.

In uiterste gevallen zal de behandelend arts overgaan tot vit b12 injecties. Denk hierbij aan situaties als de ziekte van Crohn, het niet in staat zijn het medicijn oraal in te nemen of bij zeer ernstige klachten waarbij het b12 gehalte met spoed opgehoogd moet worden.

Vitamine b12 tablettenVitamine b12 tabletten zonder recept verkrijgbaar

Bij een gezond voedingspatroon en geen klachten is het niet nodig om extra b12 in te nemen. Er bestaat geen gevaar dat men teveel vit b12 inneemt want het lichaam scheidt de overtollige b12 via de natuurlijke weg uit.

Bestaat er een vermoeden je een tekort aan de b12 vitamine hebt kan je dit eenvoudig aanvullen met een 1000 mg tablet per dag. B12 tabletten zijn zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar. Ze worden echter niet vergoedt door de zorgverzekeraars. Huisartsen adviseren vaak eerst een proefbehandeling. Dit is iets wat je zelf ook heel goed kan uitproberen. Vier maanden lang neem je elke dag een 1000 mg tablet. Zijn na de vier maanden proeftijd je verschijnselen niet weg dan stop je met de tabletten en neemt contact op met de huisarts voor verder onderzoek. Zijn je verschijnselen wel weg kan je ook stoppen met de tabletten en je herstelde b12 vitaminegehalte met je voeding in stand houden.

Relatie vitamine b12 en foliumzuur

Het lange tijd blootstaan aan een gebrek aan vit b12 leidt ook tot een tekort aan foliumzuur, voorheen ook wel vitamine b11 genoemd. Dit foliumzuur kan het lichaam, net als de b12, niet zelf aanmaken en wij als mens zijn daarvan afhankelijk van onze voeding of een supplement. Foliumzuur en b12 werken echter wel nauw samen bij de opbouw van nieuwe cellen en een tekort aan vitamine b12 leidt tevens tot een gebrek aan foliumzuur. Wees daarom voorzichtig met het innemen van extra foliumzuur als je je b12 gehalte niet weet. Een te hoog gehalte van foliumzuur kan namelijk het gebrek van b12 overschaduwen waardoor dit niet gesignaleerd kan worden. Foliumzuur wordt in Nederland aan een beperkt aantal voedingsmiddelen toegevoegd en bevindt zich van nature in groene groenten en volkorenproducten