Keelontsteking (faryngitis)

Bij een keelontsteking, ofwel faryngitis, is het slijmvlies van de keel niet alleen overprikkeld maar is de keelholte ontstoken en zijn de slijmvliezen gezwollen en rood. De keelholte zit tussen het strottenhoofd (larynx) en de amandelen in, aan het begin van de luchtpijp. Bij de ontsteking kan ook koorts optreden. Kinderen en jongeren van ongeveer vier tot vierentwintig jaar krijgen vaker een ontsteking van de keel dan ouderen of peuters.

Symptomen

  • Pijn bij het slikken en / of een branderig gevoel
  • Een rode keel met eventueel witte of gele plekken
  • Keelpijn
  • Een schorre of hese stem
  • Koorts kan ook voorkomen
  • De amandelen (tonsillen) zijn soms ontstoken, herkenbaar aan witte of gele plekken
  • Oorpijn
  • De lymfeklieren in de hals kunnen opgezet zijn, dat is vanaf buiten goed te voelen
  • Een felle hoest (blafhoest)

Beginnende keelontsteking

Keelpijn en moeite bij het slikken of praten heeft iedereen wel eens. Als je keel overbelast is doordat je te hard gepraat hebt tijdens een feestje of bijeenkomst, je in een rokerige ruimte verbleef of als je verkouden bent. Vaak gaat het dan om een geïrriteerde keel, maar een ontsteking kan ook de veroorzaker zijn van de pijn. Een voedselallergie of een gebrek aan vitamines kan een voedingsbodem bieden aan een ontsteking van de keel, dus houd je weerstand goed op peil.

Keelontsteking witte puntjes

Kind of baby

Kinderen tot ongeveer een jaar of vier hebben van nature grotere keelamandelen, waardoor zij door de natuur extra beschermd zijn tegen besmettingen. Daarna worden de keelamandelen steeds kleiner tot een kind ongeveer twaalf jaar is. Dan hebben de amandelen hun definitieve grootte bereikt.

  • Keelamandelen: (tonsillen) deze bestaan uit verdikt lymfeklierweefsel en zijn erg belangrijk om infecties zoals griep en verkoudheid te bestrijden. Ze vormen de eerste barrière voor de luchtwegen. Voordat de besmettelijke micro-organismen de luchtwegen kunnen bereiken, kunnen de keelamandelen deze pathogenen definitief uitschakelen. Ze zijn een soort poortwachters in je lichaam.
  • Neusamandelen: (adenoïden) is lymfeweefsel dat in het bovenste deel van de neus-keelholte ligt. Eigenlijk zijn het er geen twee maar is er slechts één amandel. En bovendien is deze alleen met speciale instrumenten te bekijken, dit in tegenstelling tot de keelamandelen. De neusamandel filtert virussen en bacteriën uit de lucht (zuurstof) die we inademen. De neusamandel neemt bij een kind rond het achtste levensjaar in grootte af.

Bij kinderen die regelmatig een keelontsteking hebben, last hebben van vergrote amandelen of abcessen rond de amandelen kunnen de keelamandelen verwijderd worden. Ook kunnen kinderen onrustig ademhalen, snurken of moeilijk slikken door de vergrote amandelen. Vroeger werden de amandelen vaak maar gedeeltelijk weggehaald, het bekende ‘knippen’, maar nu worden de keelamandelen in zijn geheel verwijderd. Ondanks dat het knippen van de neus- of de keelamandelen een routineklusje lijkt, is dit niet het geval. Niet alleen is het flink pijnlijk voor kinderen, maar de amandelen hebben wel degelijk een functie: ze houden ziektekiemen tegen. Ze zomaar verwijderen is, in tegenstelling tot vroeger, nu niet meer aan de orde. Hoe ernstig de klachten zijn bepaalt of de amandelen verwijderd moeten worden of niet. Vanzelfsprekend moet je direct contact opnemen met de huisarts als het kind het benauwd heeft of het speeksel niet goed kan wegslikken.

Symptomen van een (beginnende) ontsteking bij kinderen:

  • Hangerig
  • Weinig eetlust
  • Vermoeidheid
  • Slechte adem
  • Opgezwollen lymfeklieren in de hals

Acute of chronische keelontsteking

Er zijn twee soorten faryngitis:

  • Acute ontsteking: deze wordt door een bacterie of een virus veroorzaakt tijdens een aanhoudende verkoudheid bijvoorbeeld, komt plotseling en is vrijwel altijd binnen twee weken weer over. Als de acute ontsteking van de keel niet overgaat, of continu weer terugkeert, is een chronische ontsteking ontstaan.
  • Chronische ontsteking: een constante besmetting door een virus of een bacterie, vanuit een andere plek in het lichaam. Dat kan bijvoorbeeld een langdurige middenoor infectie zijn of een chronische bijholteontsteking die de keelholte irriteren. Als dit lang aanhoudt, kan een chronische ontsteking ontstaan. Andere veroorzakers van de chronische vorm zijn irritatie door alcohol, roken of maagzuur.
    Symptomen:
  • Keelpijn
  • Hardnekkige hoest
  • Kriebel in de keel
  • Voortdurend schrapen
  • Moeite met het slikken
  • Slechte adem
  • Verstopte neus / snotneus

Is het besmettelijk?

Keelonsteking symptomenKeelontsteking is ook altijd besmettelijk, ongeacht wat de oorzaak is. Door te niezen en te hoesten komen kleine druppels vocht van de zieke in de lucht terecht waardoor de betreffende ziektekiemen zich kunnen verspreiden en op anderen overgebracht worden. Een zoen kan er ook voor zorgen dat de micro-organismen worden overgedragen. Pas daar dus mee op. Bacteriën die buiten het lichaam van de zieke zijn, kunnen maar erg kort overleven. Hetzelfde serviesgoed of bestek gebruiken vormt daardoor geen risico. Om de kans op besmetting zo klein mogelijk te maken, kun je het beste een papieren zakdoek gebruiken bij het niezen en hoesten. De ruimte waar de zieke verblijft regelmatig goed ventileren door ramen en deuren open te zetten helpt ook.

Een virale of bacteriële keelontsteking

Een ontsteking aan de keel kan veroorzaakt worden door een virus of een bacterie. Ongeveer veertig procent van de faryngitis gevallen ontstaat door een virus en meestal is de boosdoener een rondwarend verkoudheidsvirus of een griepvirus.
In dertig procent van de gevallen van een de ontsteking zijn de bacteriën de veroorzakers. Bij een bacteriële ontsteking zijn vaak de amandelen en de keel ontstoken door de streptokokbacterie. Een andere mogelijkheid kan ook de stafylokok zijn. Een infectie hiermee komt erg plotseling op en geeft dezelfde symptomen als de algemene ontstekingssymptomen van de keel.
Bij circa dertig procent van de zieken is de ziektekiem niet te traceren en de oorzaak van de ontsteking onbekend.

Behandeling en duur keelonsteking

De klachten die gepaard gaan met een ontsteking aan de keel verdwijnen veelal na één tot twee weken vanzelf. De keelpijn kan verlicht worden door veel te drinken en dan vooral flink warme maar ook ijskoude drankjes. Op drop zuigen of een waterijsje eten geeft vaak ook verlichting van de klachten. En ook een zuigtablet kan uitkomst bieden. De keelpijn kun je tegengaan met een paracetamol tablet. Een behandeling met antibiotica is voor deze ontsteking niet vaak nodig. Zorg ook dat je je weerstand verbetert door gezond te eten en wat extra vitaminen te nemen.
Als je vaker dan vijf keer per jaar faryngitis hebt kan het weg late halen van de keelamandelen een uitkomst bieden.

Wanneer moet je contact met de huisarts opnemen:

  • Als slikken of drinken niet meer gaat
  • Als de keelpijn langer duurt dan een week
  • Als je steeds zieker wordt
  • Als de koorts na drie dagen nog steeds blijft
  • Als je huiduitslag krijgt op je gezicht en lichaam

Wat te doen bij een keelontsteking

Als je een ontsteking op voelt komen, doordat je keel geïrriteerd aanvoelt, kan gorgelen met zout water soms erger voorkomen. Het is niet erg lekker van smaak, maar het uitproberen is het waard. Los in een beker met warm water één theelepel zout op en gorgel met deze zoutoplossing. In de winkel zijn ook zoutoplossingen te koop, die zeker lekkerder smaken, maat geen betere werking hebben.

Wat kun je nog meer doen:

  • Niet teveel praten, geef je stem rust. Ga niet fluisteren maar praat, als dat nodig is, wel gewoon.
  • Gun jezelf rust als je je niet zo lekker voelt en luister even naar je lichaam.
  • Niet of zo min mogelijk roken (vermindert de irritatie in je keel)
  • Neem bij pijn bijvoorbeeld een paracetamol

Ontsteking keelWanneer antibiotica?

Hoewel antibiotica bij een ontsteking aan de keel niet vaak nodig is, is dit niet altijd het geval. Als de bacteriële keelinfectie ernstig is of erg hinderlijk kan de huisarts wel medicijnen of een pijnstiller voorschrijven, bijvoorbeeld ibuprofen, paracetamol, naproxen en diclofenac.
Tonsillitus (keelontsteking) en een ontsteking van de amandelen (angina) zijn geen aandoeningen die voor zelfmedicatie geschikt zijn. Raadpleeg, als de klachten steeds aan blijven houden een huisarts, want een angina en een ontsteking van de keel worden regelmatig onderschat. Een verwaarloosde angina of ontsteking van de keel kan erg vervelende complicaties opleveren zoals een gewrichtsontsteking of een middenoorontsteking.

Ziekte van Pfeiffer en roodvonk

Ziekte van Pfeiffer: Naast de diverse virussen, die een aantal weken ongemakken geven en faryngitis kunnen veroorzaken,is er ook een Epstein-Barr virus. Dit is de veroorzaker van de Ziekte van Pfeiffer en een herpesvirus dat wereldwijd erg veel voorkomt. Ongeveer vijfentachtig procent van de mensen draagt het Epstein-Barr virus bij zich. Infecteren gebeurt ook door speeksel, dus hoesten en niezen. Vooral kinderen en jongeren hebben een verhoogde kans op het krijgen van Pfeiffer. En een ontsteking van de keel is een symptoom van de Ziekte van Pfeiffer.

Roodvonk: Een ontsteking van de keel kan ook voorafgaan aan roodvonk. Bij roodvonk hebben, vooral kinderen, dezelfde symptomen als bij een faryngitis. Extra bij roodvonk is een ruwe, rode uitslag op de borst die zich verspreidt over het hele lichaam.

Andere ontstekingen:

Een reactie plaatsen