Longontsteking (pneumonie)

Een longontsteking, met de medische term pneumonie, is een aandoening aan de longblaasjes in de longen. Deze ziekte kan in het geval van een virus, indien u de juiste zorg aanhoudt, vanzelf overgaan. Wordt de ontsteking veroorzaakt door een bacteriële infectie, dan is het volgen van een antibioticakuur noodzakelijk. In dit artikel leest u hoe u een ontsteking van de longen kunt herkennen, wat u zelf aan kunt doen en wanneer u een huisarts dient te raadplegen. Ook onderwerpen als risicogroepen, besmettelijkheid, de behandelwijze, het herstelproces en een lijst met antibiotica komen aan bod.

Wat is longontsteking?

Zoals het woord al aangeeft is het een ontsteking in een of beide longen (wanneer beide longen ontstoken zijn, spreekt men van een dubbele of zware longontsteking), meer specifiek aan de kleinste luchtwegen. De luchtpijp splitst zich op in twee delen die ieder in steeds kleiner worden luchtpijpjes vertakken.  Deze pijpjes eindigen in het longweefsel dat is opgebouwd uit longblaasjes. Medisch gezien is er pas sprake van pneumonie als het gaat om een infectie in de bronchiën, ofwel longblaasjes. In alle andere gevallen spreekt men van een irritatie of infectie aan de bovenste luchtwegen, zoals de keel, luchtpijp of grotere vertakkingen.

Hoe ontstaat het?

De ontsteking kan worden veroorzaakt door een virus of bacterie (ofwel virale of bacteriële longontsteking) die de longblaasjes irriteert en infecteert, . Een verkoudheidsvirus kan in bepaalde gevallen bijvoorbeeld van de bovenste luchtwegen op de longblaasjes worden overgebracht. Ook kunnen bepaalde bacteriën via de luchtpijp (trachea) worden ingeademd en zich nestelen in de longblaasjes. Soms ontstaat pneumonie door een verslik actie waarbij voeding in de longen terecht komt en een infectie veroorzaakt.

Wat zijn de symptomen of kenmerken?

Een ontsteking van de longen is niet altijd gelijk te ontdekken, omdat u vaak eerst last heeft van een andere infectie, zoals verkoudheid. Gaat de verkoudheid na een aantal dagen, bij de juiste behandeling, niet over en heeft u ook nog bijkomende klachten, dan kunt u pneumonie onder de leden hebben. De ontsteking kan ook acuut ontstaan. Dit kan het geval zijn als u een of meerdere van de onderstaande kenmerken vertoond.

Veel voorkomende klachten of symptomen zijn:

  • Koude rillingen
  • Hoge koorts
  • Kortademigheid
  • Veel hoesten (droog of met geel- of groenkleurig slijm)
  • Pijn op de borstkas
  • Pijn bij diep ademhalen
  • Onverklaarbare vermoeidheid / slap en lusteloos gevoel
  • Snelle ademhaling en/of hartslag in ruststand
  • Verminderde eetlust
  • Verwardheid (door combinatie van hoge koorts en uitdroging)
  • Spierpijn en hoofdpijn

Wat kunt u zelf doen bij beginnende longontsteking?

Zonder onderzoek is helaas zelf niet vast te stellen of u of een gezinslid last heeft van een virus- of bacterie-infectie. Een virusinfectie in de longen gaat in de meeste gevallen vanzelf over. Bij een bacterie-infectie zorgt een antibioticakuur voor herstel. Hebt u last van koorts, zorg dan dat u voldoende water drinkt om uitdroging tegen te gaan. Voelt u pijn op de borst bij het hoesten of diep inademen, probeer dit dan vooral niet te onderdrukken. Dit zorgt er namelijk voor dat de klachten toenemen. Belangrijk is dat u het slijm ophoest en voldoende zuurstof in uw lichaam creëert. Bent u een roker, stop dan tijdelijk of helemaal met roken. Vraag ook aan de mensen in uw omgeving om niet te roken. Rooklucht vergroot namelijk de irritatie aan de luchtwegen. Voelt u zich zwak of slap, neem dan voldoende rust. Luister naar uw lichaam bij vermoeidheid.

Samenvattend advies bij beginnende ontsteking:

  • Drink veel water, zeker als u (hoge) koorts heeft;
  • Neem voldoende rust als u zich moe, zwak of slap voelt;
  • Stop tijdelijk met roken en vermijdt een rokerige omgeving;
  • Onderdruk hoesten niet, maar zorgt dat u het slijm ophoest;
  • Probeer diep in te ademen, zeker als u pijn op de borst voelt.

Let op!
Er zijn allerlei slijmoplossende drankjes en hoestmiddelen in de verkoop bij drogisterij of apotheek, maar deze helpen niet bij een infectie aan de longblaasjes. Voor een longontsteking behandeling dient u bovenstaand advies op te volgen of een antibioticakuur te doen.

Longonsteking

Risicogroepen

Ieder gezond mens heeft de kans pneumonie op te lopen, maar er zijn bepaalde personen waar het nog sneller bij kan ontstaan. Het gaat het om de volgende risicogroepen:

  • Jonge kinderen
  • Ouderen
  • Jonge ouders met meer dan drie kleine kinderen
  • Mensen met een chronische luchtaandoening zoals COPD
  • Mensen met diabetes, ofwel suikerziekte
  • Kinderen of volwassenen met astma
  • Rokers
  • Mensen die regelmatig alcohol drinken
  • Mensen met een verzwakt afweersysteem, bijvoorbeeld voor chemotherapie, ondervoeding of net na een operatie
  • Mensen die bedlegerig zijn
  • Mensen met chronische slikproblemen
  • Mensen met hartfalen

Wanneer een huisarts raadplegen?

Bent u verkouden en heeft u daarbij ook last gekregen van pneumonie, dan is de kans groot dat het gaat om een virusinfectie. Deze gaat vanzelf over. Hebt u na een aantal dagen tot een week nog last van een of meerdere klachten die duiden op pneumonie, dan zijn medicijnen zoals een antibioticakuur wellicht noodzakelijk. Bij pijn op de borst, veelvuldig ophoesten van slijm, aanhoudende hoge koorts en verwardheid is het altijd verstandig om een bezoek te brengen aan de huisarts. Deze kan dan bepalen of het gaat om ontsteking van de longen of een andere medische aandoening.

Welke behandeling?

Gaat het om een acute ontsteking, een ontsteking door verslikking of ontsteking veroorzaakt door een bacterie, dan is een antibioticakuur nodig. Dit kan in de vorm van een infuus of tabletten toegediend worden. Maak een antibioticakuur altijd af. Ook als u zich ondertussen alweer beter voelt. Hoest u veel slijm op, dan kan dit slijm onderzocht worden om de oorzaak te achterhalen en de juiste behandelwijze te bepalen. De huisarts kan u ook luchtwegverwijdende medicijnen voorschrijven om te helpen bij benauwdheid. Is het zuurstofgehalte in het bloed te laag dan kan in het ziekenhuis bovendien extra zuurstof worden toegediend.

Antibiotica bij longontsteking behandeling

Er zijn talloze antibioticakuren beschikbaar. De meeste antibiotica hebben als doel de groei van de bacterie tegen te gaan of de eiwitaanmaak te remmen. Hier worden een aantal veel voorgeschreven antibiotica op een rij gezet:

  • Penicilline (bijv. amoxicilline)
  • Tetracycline (bijv. doxycycline)
  • Macrolide (vooral voor mensen die overgevoelig zijn voor penicilline)
  • Chinolon (bijv. ofloxicine, ciprofloxacine)
  • Cefalosporine (bijv. cefacior, cafazoline, ceftazidim)
  • Fusidinezuur
  • Clindamycine (vooral voor mensen overgevoelig voor penicilline)
  • Linezolid
  • Vancomycine (als het gaat om de special MRSA-bacterie)

Wat kenmerkt een herstel?

Krijgt u een antibioticakuur voorgeschreven, dan gaat de ontsteking vaak tijdens de kuur al over. Dit zult u na een dag of drie gaan merken. Toch kunt u nog een aantal weken blijven hoesten, al zal de hevigheid afnemen. Daarnaast kunt u zich nog een aantal weken slap of moe voelen. Probeer zoveel mogelijkheid activiteiten weer gestaag op te pakken en blijf voldoende water drinken. Dit bevordert het herstel van een longontsteking.

Heeft u het idee dat de klachten na drie dagen antibiotica niet verminderen of dat u of uw kind toch zieker wordt, raadpleeg dan opnieuw de huisarts. Let op de volgende specifieke klachten tijdens het herstelproces:

  • Een hele snelle ademhaling
  • Piepende ademhaling
  • Sufheid
  • Aanhoudend gevoel van benauwdheid
  • Verwardheid
  • Koorts die niet weggaat
  • Koorts die na een aantal koortsvrije dagen weer terugkomt
  • Onverklaarbaar gewichtsverlies
  • Ophoesten van bloed

Kind of baby

Uiteraard is het voor een baby of klein kind lastig om precies aan te geven wat er mis is. Probeer na te gaan of er sprake is van een of meerdere kenmerken of klachten van longontsteking. Overleg met de huisarts of een antibioticakuur noodzakelijk is en in welke vorm. Ga na of er op de crèche of school sprake is van een virus of bacterie. Een ontsteking aan de longen is niet direct besmettelijk, maar het initiële virus of de bacterie kan wel overgedragen worden en zodoende een ontsteking veroorzaken.

In het kort:

  • De medische term is pneumonie
  • Is een infectie aan de longblaasjes in de longen
  • Veel voorkomende klachten zijn hoesten, benauwdheid, koorts, moe gevoel en kortademigheid
  • Drink veel water, neem voldoende rust en rook niet
  • Een virusinfectie gaat vanzelf over
  • Antibioticakuur is nodig bij een bacterie-infectie
  • Na drie dagen kuur begint het herstellen
  • Vermoeidheid en het hoesten kan nog weken aanblijven
  • Voelt u zich tijdens het herstel zieker, benauwd of verward, raadpleeg opnieuw uw huisarts
  • Longontsteking besmettelijk? Nee, maar een virus of bacterie kan oorspronkelijk wel overgedragen zijn
  • Een longontsteking zonder koorts is mogelijk

Relevante aandoeningen:

 

Een reactie plaatsen