Nierbekkenontsteking (pyelonefritis)

Het gedeelte van de nier van waaruit de urine via de urineleider naar de blaas stroomt, wordt het nierbekken genoemd. Een nierbekkenontsteking of pyelonefritis kan zich bij beide nieren voordoen. De ontsteking wordt vaak veroorzaakt door bacteriën, zoals bijvoorbeeld de E-coli bacterie die in de dikke darm voorkomt. De bacteriën weten meestal via de blaas door te dringen tot in het nierweefsel, met een ontstekingsreactie als gevolg. Nierbekkenontsteking en blaasontsteking zijn nauw aan elkaar verwant.

Het is belangrijk bij een ontsteking van de nierbekken onderscheid te maken tussen de chronische en de acute vorm. Bij de chronische vorm zijn de klachten veelal veel gematigder en kan men soms jarenlang met geen of minimale klachten verlopen. Bij de acute vorm ontstaan de klachten echter snel en zijn deze doorgaans veel heftiger van aard. Pyelonefritis is een over het algemeen zeer pijnlijke aandoening, welke gelukkig met antibiotica snel en goed bestreden kan worden.

De symptomen van nierbekkenontsteking

De belangrijkste en meest herkenbare symptomen van een acute ontsteking van de nierbekken zijn:

  • moeheid, koude rillingen, misselijkheid en mogelijk hoge koorts
  • plotseling (soms hevige) pijn aan een of beide zijdes van de rug
  • mogelijk troebele urine, of urine met een beetje bloed
  • mogelijk kleine beetjes plassen en pijn bij het plassen

Koorts komt echter niet altijd voor. Vooral bij ouderen is het echter mogelijk dat de ontsteking zonder koorts verloopt.

Bij de chronische variant zijn de symptomen van ontstoken nierbekken in het algemeen veel vager en moeilijker te onderkennen:

  • algemeen gevoel van zich zwak en moe voelen
  • mogelijk af en toe lichte buikpijn, hoofdpijn en moeite bij urineren
  • mogelijk veel dorst (door een hoog ureumgehalte in het bloed)

De chronische nierbekkenontsteking is soms sluimerend aanwezig en wordt vaak pas bij een routineonderzoek bij ontdekt. De aanwezigheid van eiwitten in de urine is bijvoorbeeld een indicatie in deze richting. In tegenstelling tot de acute vorm, verloopt de chronische ontsteking meestal zonder koorts.

Nierbekkenontsteking bij kleine kinderen en baby’s

Bij baby’s onder de drie a vier maanden zijn de verschijnselen van nierbekkenontsteking vaak heel anders dan bij volwassenen. Koorts spugen, problemen met voeden en huilen zijn de meest voorkomende symptomen. Soms wil het kindje ook niet drinken, wordt het stilletjes en blijft het achter in de groei. De symptomen zijn dus vrij algemeen en er moet dus altijd met de mogelijkheid van een urineweginfectie rekening worden gehouden.

Als de kinderen wat ouder zijn, beginnen de verschijnselen van de ontsteking meer te lijken op de bekende symptomen. De kinderen hebben koorts en zullen klagen over pijn bij het plassen en mogelijk buikpijn. U zult opmerken dat het kind kleine plasjes doet en dat de urine mogelijk troebel is.

Wanneer gaat u naar de huisarts en wat is de behandeling?

Als u bovenstaande symptomen bij uzelf ondervindt, dient u contact op te nemen met uw huisarts. Een eventuele pyelonefritis kan in alle gevallen worden aangetoond met een eenvoudig urineonderzoek. Als de uitslag positief is, zal uw huisarts een antibioticakuur voorschrijven en indien nodig pijnstillers.

Normaal gesproken zult u zich reeds na twee dagen medicijngebruik al duidelijk beter voelen. Mogelijk zullen de klachten al na enkele dagen zijn verdwenen. Let op dat de antibioticakuur wel helemaal wordt afgemaakt. Door voortijdig met de medicijnen te stoppen, zijn mogelijk nog niet alle bacteriën gedood. De achterblijvende bacteriën worden resistent en kunnen nieuwe infecties veroorzaken.

Indien de klachten na een dag of twee niet verminderen, neem dan contact op met de huisarts. Het kan zijn, dat de bacterie die de infectie heeft veroorzaakt resistent is voor de voorgeschreven antibiotica. Door de urine op kweek te zetten, kan worden achterhaald welk type bacterie verantwoordelijk is voor de problemen. De huisarts kan zo specifieke antibiotica voorschrijven.

Ook de chronische variant wordt met antibiotica bestreden. Het gevaar van de chronische variant is echter dat de nier lop den duur beschadigd kan worden. Afhankelijk van de oorzaak van de nierbekkenontsteking kan mogelijk een operatieve ingreep op de lange termijn een oplossing bieden. Zo kan bijvoorbeeld, bij het teruglekken van urine uit de blaas, mogelijk een correctie aan de uitmonding van de urineleider in de blaas worden uitgevoerd om de reflux te voorkomen. In het ergste geval zal een beschadigde nier geheel of gedeeltelijk verwijderd moeten worden. Kijk ook eens thuisarts.nl

Hoe komt de infectie tot stand?

Zoals voorheen reeds is aangegeven, is een bacteriële infectie de oorzaak van de ontsteking aan de nierbekken. Dit geldt zowel voor de acute als de chronische variant. De bacteriën kunnen op verschillende wijzen toegang tot de nier krijgen. In sporadische gevallen komen ze via het bloed in de nieren, maar veel vaker geschiedt de infectie via de urineleider.

Bij de acute variant, zijn het vaak bacteriën die via de plasbuis in de blaas terechtkomen en vandaar uiteindelijk de urineleiders bereiken. Van hieruit bereiken de bacteriën makkelijk het nierbekken. Zo kan bijvoorbeeld ook een slecht genezen blaasontsteking een ontsteking aan de nierbekken veroorzaken.

De chronische variant ontstaat veelvuldig door een obstructie van de urinewegen. Dit kunnen bijvoorbeeld nierstenen zijn of een aangeboren defect met vernauwingen in de urineleider. Ook het teruglekken van urine vanuit de blaas naar de urineleider (de zogenaamde reflux) kan de bacteriën de toegang verschaffen tot het nierbekken.

De risicogroepen bij nierbekkenontsteking

  • Patiënten met een blaasontsteking
    Het moge duidelijk zijn, dat deze groep een verhoogd risico heeft. Nierbekkenontsteking en blaasontsteking gaan vaak samen. Als de blaasontsteking niet op tijd wordt onderkend of niet goed behandeld wordt, kan de infectie opstijgen naar de urineleiders en het nierbekken.
  • Mensen met een verminderde blaasfunctie, nierstenen en afwijkingen aan de urinewegen in het algemeen
    Door de verminderde blaasfunctie of obstructies in de urinewegen krijgen infecties vaker de kans om toe te slaan. In sommige gevallen gebruikt de patiënt een katheter, wat ook een extra risico is voor het opdoen van een urineweg of blaasinfectie.
  • Vrouwen in het algemeen
    Vrouwen hebben een hoger risico dan mannen. Dit wordt veroorzaakt door het natuurlijke feit de plasbuis en anus bij de vrouw dicht bijeen liggen.
  • Zwangere vrouwen
    Door de groei van de baarmoeder wordt het moeilijker om de blaas volledig te ledigen, waardoor de kans op een blaasontsteking wordt verhoogd en hiermee natuurlijk ook de kans op een ontsteking aan de nierbekken.
  • Mannen met een vergrote prostaat
    Bij deze groep geldt dat zij vaak de blaas niet meer geheel kunnen leegmaken, wat dus voor een verhoogd risico voor blaasinfecties zorgt.
  • Kleine kinderen en baby’s
    Het immuunsysteem bij kinderen onder de 2 jaar is nog niet geheel volgroeid en daardoor zijn zij per definitie meer vatbaar voor infecties. Refluxnefropathie, chronische ontsteking door het teruglekken van de urine naar de blaas, is een vorm die vooral bij deze groep vaker voorkomt.

Help het genezingsproces

Bij een ontsteking aan de nierbekken zijn er een aantal zaken die u zelf kunt ondernemen om de genezing zo vlot mogelijk te laten verlopen:

  • Rust nemen, zodat het lichaam zijn krachten kan sparen.
  • Zout-arm dieet. Zout (natrium) houdt het vocht vast in het lichaam. Een zout-arm zorgt dat het lichaam het vocht beter kan afvoeren, waardoor de urine goed blijft doorstromen.
  • Veel drinken, zodat de urine goed blijft doorstromen. Drink constant kleine beetjes in plaats van bijvoorbeeld een halve liter ineens.
  • Ga naar het toilet als u aandrang voelt en probeer de blaas helemaal leeg te plassen.

Neem de symptomen serieus

Een nierbekkenontsteking hoeft bij een juiste behandeling geen problemen op te leveren, maar er moet ook niet te licht over gedacht worden. Als de symptomen niet serieus worden genomen en niet of te laat met de behandeling wordt begonnen, kan dat ernstige gevolgen hebben. Ook het niet volledig afmaken van een antibioticakuur is zeer onverstandig. Er kan zich namelijk een chronische ontsteking ontwikkelen. Men moet niet vergeten, dat een chronische ontsteking in het uiterste geval een gehele of gedeeltelijke verwijdering van de nier ten gevolge kan hebben.

Een reactie plaatsen